Ramesh Balsekar beschouwde spiritueel zoeken als een onderdeel van de kosmische wil (Gods wil) en zag zelfonderzoek (zoals "Wie ben ik?") als een nuttig instrument voor het intellect. Zijn visie hierop kun je als volgt samenvatten:
- De functie van het intellect: Volgens Balsekar kan zelfonderzoek de valse identificatie met het 'ik' (het lichaam-geest mechanisme) ontmantelen. Het helpt het intellect inzien dat de ware identiteit niet het ego is, maar het onveranderlijke Bewustzijn (het Zelf).
- De paradox van de zoeker: Het is uiteindelijk het ego dat aan zelfonderzoek begint. Balsekar wees er echter op dat het uiteindelijke doel (verlichting) plaatsvindt wanneer het ego inziet dat het slechts een illusie is, niet een werkelijke "dader" met een eigen wil.
- Zelfrealisatie en overgave: Hoewel zelfonderzoek een start kan zijn om het denken te kalmeren, benadrukte hij dat ware bevrijding ligt in de volledige acceptatie dat alles wat gebeurt wordt bestuurd door het universum.